GLOBEKNOPEN

1 - Bolvormige knopen

Globeknopen zijn een speciaal geval van bolvormige knopen. Eender welke knoop die kan aangepast worden om er bolvormig uit te zien kan een “globeknoop” worden genoemd. Hieronder een voorbeeld van een platte knoop die na lichtjes aanhalen bolvormig is geworden.

platte knoop
Platte knoop
bolvormige knoop
Bolvormige knoop

Turkse mutsknopen zijn een goed voorbeeld van knopen die eenvoudig bolvormig kunnen worden gemaakt.

bolvormige turkse mutsen
Bolvormige turkse muts met 3 bochten (klein) en 4 bochten (groter en grootst)

Hoewel ze daarvoor kunnen dienen zijn deze knopen geen echte globeknopen.

2 - Globeknopen

Een echte globeknoop ziet er bij aanvang kuipvormig uit. Ze kan dus ook dienen om die kuipvorm te behouden, bijvoorbeeld rond het uiteinde van een steel.

kuipvormige globeknoop
Kuipvormige globeknoop rond een kartonnen huls

Naderhand wordt ze aangepast om rond een bolvormig voorwerp te worden geknoopt.

Bolvormige globeknoop
Bolvormige globeknoop rond een aluminuimfolie bolletje

Wat opvalt aan de echte globeknoop is de “schering en inslag” van de weving.

3 - Globeknoop maken met hulpstuk

De knoop wordt symmetrisch gemaakt, dat wil zeggen dat beide einden ongeveer evenveel keren worden gebruikt. Er is dus geen sprake van een “staand” en een “werkend” eind. Om die reden moet je dan ook ongeveer midden in het koord beginnen. Trek wel de koordlengte die je zal nodig hebben om de lussen in stap 1 (zie hieronder) te maken van dit midden af. Trek ook de lengte van de laatste inslag (zie stap 8 hieronder) af van dit midden.

Het gebruik van een hulpstuk met een diameter ongeveer gelijk aan die van de uiteindelijke boldiameter is aan te raden.

3.1 - Stappenplan

De knoop wordt in acht stappen gemaakt en daarna aangepast aan de uiteindelijk bolvorm. De oorspronkelijke 4 slagen resulteren in 6 lussen die uiteindelijk door 7 inslagen worden vastgezet.

STAP 1 - Het koord ietsje minder dan halverwege vastnemen en het van links naar rechts 4 slagen rond het hulpstuk leggen zodat je 4 lussen krijgt in de middenzone.

stap 1
Stap 1

STAP 2 - Deel visueel het hulpstuk in 3 zones in (bijvoorbeeld BOVEN, VOOR en ONDER). Neem het rechtse eind van het koord een steek het in de middenste zone van rechts naar links door de 4 lussen in de volgorde OVER, ONDER, OVER en ONDER.

stap 2
Stap 2

STAP 3 - Neem nu het linkse hangende eind van het koord en steek het in de middenste zone van links naar rechts onder de voorgaande inslag door de 4 lussen in de volgorde ONDER, BOVEN, ONDER en BOVEN.

stap 3
Stap 3

STAP 4 - Neem het linkse eind en steek het in de onderste zone van links naar rechts (in dezelfde volgorde als het eind in de middenzone net daarboven) ONDER, OVER, ONDER en OVER door de 4 lussen.

stap 4
Stap 4

STAP 5 - Neem het bovenste rechtse eind en steek het in de bovenste zone van rechts naar links (in dezelfde volgorde als het eind in de middenzone net daaronder) OVER, ONDER, OVER en ONDER door de 4 lussen.

stap 5
Stap 5

STAP 6 - Neem het rechtse, onderste eind en steek het in de bovenste zone net onder de slag van stap 5 van rechts naar links maar in de tegenovergestelde volgorde ONDER, OVER, ONDER en OVER door de 4 lussen.

stap 6
Stap 6

STAP 7 - Neem vervolgens het bovenste linkse eind en steek het bovenaan in de onderste zone van links naar rechts in de tegenovergestelde volgorde als het eind net daaronder ONDER de linkse bocht en OVER, ONDER, OVER en ONDER door de 4 lussen en OVER de rechtse bocht.

stap 7
Stap 7

STAP 8 - Ga verder met het eind en steek het helemaal bovenaan in de bovenste zone van rechts naar links in de tegenovergestelde volgorde als het eind net daaronder ONDER, OVER, ONDER en OVER door de 4 lussen.

stap 8
Stap 8

De knoop is nu voltooid en kan van het hulpstuk worden geschoven. Plaats de bal nu in het “kuipje” en haal de knop aan zodat ze strak zit rond de bal.

globeknoop groen
Eindresultaat volgens deze methode, na verdubbeling.
De kern is een papieren balletje (1 vel A4)

3.2 - Tips voor mooiere globeknopen

  1. Wil je een globeknoop met een verdubbeld koord hebben, gebruik dan van meet af aan een verdubbeld koord. Achteraf verdubbelen is heel lastig door de vele overgangen.

  2. Uit de foto’s hierboven is reeds duidelijk dat je beter een plat koord gebruikt om de globeknoop te maken. Heb je dat niet, dan verdubbel je bij aanvang het koord zodat dit een platter aspect heeft.

4 - Globeknoop uit de hand

Er bestaat er methode om een kleine globeknoop te maken met de hand. Ze levert snel een goed resultaat op. Sommigen raden aan de knoop te beginnen halverwege het eind touw om het later te kunnen verdubbelen met het lange staande eind, maar dat is eigenlijk niet nodig. Verdubbelen of verdrievoudigen kan achteraf ook met het lange werkende eind.

Voor het gemak van het knopen kan het echter aangeraden zijn een korter werkend eind te hebben en is halverwege het touw beginnen misschien geen slecht idee. Een extra voordeel is ook dat de overschotten van beide einden even lang zullen zijn.

4.1 - Stappenplan

STAP 1 - Spreid de vinger van de hand, zodat er voldoende speling in het werkstuk zit. Dat is nodig voor de stappen 3 t.e.m. 6. Maak met het werkende eind 4 tornen rond wijsvinger, middelvinger en ringvinger. De tweede torn gaat OVER de eerste, de derde ONDER de tweede en de vierde OVER de derde.

stap 1
Stap 1 - 4 tornen: 2e torn OVER het staande eind, 3e torn ONDER en 4e torn OVER

STAP 2 - Blijf met het werkend eind rechts van het staande eind en volg het "pad" terug naar boven, maar vlecht het werkend eind nu tegengesteld aan het staande eind. Ga dus OVER, ONDER en OVER de drie parallele tornen. Eindig met het werkend eind tussen wijsvinger en middelvinger.

stap 2
Stap 2 - vlecht rechts van en tegengesteld aan het staande eind

STAP 3 - Werk nu verder aan de achterzijde van je hand. Van de 4 parallele tornen buig je nu de 3e torn (te rekenen vanaf de toppen van de vingers) OVER de 2e torn. De noodzaak van voldoende speling in het werkstuk wordt nu duidelijk.

stap 3
Stap 3 - achterzijde van de hand: torn nr. 3 OVER torn nr. 2

STAP 4 - Buig nu de 4e torn naar boven en ga ONDER de 2e torn.

stap 4
Stap 4 - achterzijde van de hand: torn nr. 4 ONDER torn nr. 2

STAP 5 - Buig tenslotte de 1e torn naar beneden OVER de 3e torn en ONDER de 4e torn.

stap 5
Stap 5 - achterzijde van de hand: torn nr. 1 OVER torn nr. 3 en ONDER torn nr. 4

STAP 6 - Neem het werkend eind en vlecht nu van boven naar beneden door de tornen om ze te borgen. Ga ONDER, OVER, ONDER en OVER. Je moet altijd zorgen dat je eindigt met een "OVER".

stap 6
Stap 6 - achterzijde van de hand: werkend eind van boven naar beneden, ONDER, OVER, ONDER en OVER

Hiermee is de globeknoop af.

Je kunt hem nu verdubbelen door het lange staande eind door de knoop te vlechten (in tegengestelde zin van het werkend eind dan wel). Maar je kunt ook eerst de knoop van je hand schuiven en over een geschikt balletje leggen en eerst de sfeervorm in het touwwerk vormen.

In ieder geval zul je achteraf geduldig alle speling uit het touw moeten halen om een mooie globeknoop te krijgen.

 

globeknoop
Globeknoop - koord van 3 mm, verdriedubbeld, met harde kern
van aluminiumfolie en zacht omhulsel van plasticfolie,
resulterend in knoop met een diameter van 3 cm

 

5 - Opmerkingen

5.1 - Nodigde koordlengte

Het is zeer moeilijk te bepalen hoeveel centimeter koord je zult nodig hebben om een bepaalde boldiameter te bekleden. Een eerste test met een koord van 100 cm bleek nauwelijks genoeg om een bolletje met diameter 3 cm te "omwikkelen". Theoretisch had een lengte van 6 x de volledige en 7 x de halve omtrek, wat neerkomt op 90 cm, moeten volstaan.

Ik stel voor uit te gaan van volgende arbitraire empirische formule:

Koordlengte = Diameter x 60.

Dat moet voldoende zijn om een enkele kleine globeknoop te maken. Ik heb hier dus bewust geen rekening gehouden met de diameter van het koord. Ik veronderstel dat de gebruikte koorden bij het schiemannen niet zoveel van diameter variëren, maar het zal natuurlijk wel een invloed hebben.

Vergeet niet: verdubbelen is dus nogmaals x 2.

5.2 - Vulling

Het is wel aan te raden een balletje bij de hand te hebben dat een gepaste diameter heeft. Met "gepast" bedoel ik dan dat de omtrek van het balletje ongeveer de omtrek van je drie vingers heeft. Anders zul je te veel "verstelwerk" hebben. Heb je een kleiner balletje op het oog, probeer dan de globeknoop over twee vingers te leggen.

Sommigen raden aan een balletje te nemen zoals een knikker of een stalen kogel. Ik raad dat af. Je kunt er door het gewicht veel schade en ongelukken mee veroorzaken. Je kunt zoiets niet aan een kind geven als cadeau ... . Andere – veiliger – materialen zijn bijvoorbeeld een balletje van piepschuim (ca. 2,5 à 3 cm) of een pingpongbal (4 cm) of een golfbal (ca. 4,25 cm). Je kunt je balletjes ook zelf maken uit papier maché of aluminiumfolie.

Echter, alle voorgaande materialen hebben gemeen dat ze niet elastisch zijn. Waarom is dit soms belangrijk? Wel, de grootte van de globeknoop zal afhankelijk zijn van het aantal facetten – dat kies je zelf op voorhand – maar ook van het aantal verdubbelingen. Een mooie globeknoop zal geen "gaatjes" meer hebben die het balletje binnenin tonen. Je kunt dus de knoop verdubbelen, verdrievoudigen, verviervoudigen, enzovoort, maar dat garandeert niet dat het aantal verdubbelingen alle gaatjes gaat afdichten. Je kunt dus beter een vulling gebruiken die een zekere elastisciteit bezit, zodat die op een bepaald ogenblik – na de verdubbelingen – een weerstand biedt die voldoende is om de sfeervorm in stand te houden maar niet te groot is zodat je alle "gaatjes" nog achteraf dicht kunt trekken bij het systematisch aanspannen. Ik heb al eens getest met een balletje gemaakt van plasticfolie, en dat werkte behoorlijk goed. Je kunt er gelijk welke diameter mee maken en het is bovendien licht, en dus veilig.


Bibliografie

  1. The Ashley Book of Knots - Clifford W. Ashley - #2216
  2. YouTube video's