TURKSE MUTSEN

1 - Algemene opmerkingen

Een Turkse muts is een cilindrische sierknoop, maar kan ook afgevlakt worden om als mat te dienen of zelfs als bolvormige knoop. Ze heeft een drietal functies: om een rondhout te versieren, om datzelfde rondhout te voorzien van een handgreep en als matje om het onderliggend materiaal te beschermen.

De hierna voorgestelde manier van werken met patronen geldt voor alle Turkse mutsen met oneven aantal bochten. Het aantal bochten wordt geteld op de "kop" van de cilinder.

2 - Patronen ontwikkelen

De manier om de patronen te ontwikkelen is telkens dezelfde. We gaan uit van een ruitpatroon met een over- en ondergaande lijn dat een symmetrisch en gesloten patroon vormt.

eenvoudig patroon
Patroon met 3 bochten

Van daaruit ontwikkelen we complexere patronen met meer bochten en meer tornen.

3 - Patronen voor 3 bochten

Het eenvoudigste patroon is er een met 3 bochten en 1 torn.

eenvoudigste patroon
Eenvoudigste patroon met 3 bochten

Een extra torn levert een mooi, maar ingewikkelder patroon op.

patroon met 2 tornen
Patroon met 3 bochten en 2 tornen

Ga je nog een stap verder en maak je nog een extra torn, dan zal het aantal "passages" niet stijgen, maar wel het aantal "over en onder"s:

patroon met 3 tornen
Patroon met 3 bochten en 2 tornen

4 - Patronen voor 5 bochten

Het eenvoudigste patroon met 5 bochten en 1 torn is dit:

eenvoudig patroon 5 bochten
Eenvoudig patroon met 5 bochten

Een extra torn levert opnieuw een ingewikkelder patroon op.

patroon 5 bochten en 1 extra torn
Patroon met 5 bochten en 2 tornen

5 - Patronen voor 7 bochten

We beginnen met een eenvoudig patroon dat mooi symmetrisch verspringt van bocht 1 via bocht 4 naar bocht 7:

patroon 7 bochten
Eenvoudig patroon met 7 bochten

Wanneer een extra torn wordt bijgevoegd wordt de zaak direct vele malen ingewikkelder:

patroon 7 bochten en 1 extra torn
Patroon met 7 bochten en 2 tornen

Zo zie je dat een paar extra bochten en een extra torn direct de zaak onoverzichtelijk maken. Dergelijke patronen kunnen niet meer uit het hoofd worden geleerd, maar moeten worden afgelezen.

6 - Bandbreedte

Hoe breed wordt de "band" van de Turkse muts? Dit is handig om te weten vooraleer het handwerk op te zetten, en zeker als je hulpmiddelen gebruikt met pinnen om het patroon te vormen.

Hierna volgt een empirische bepaling voor een Turkse muts met 7 bochten. Het aantal bochten zal echter nogal de uiteindelijke bandbreedte bepalen, omdat nogal wat parameters worden verwaarloosd. We hebben immers geen rekening gehouden met de binnendiameter van de band, maar ook nog andere factoren zullen de uiteindelijke breedte bepalen.

formule voor 7 bochten
Formule voor een band met 7 bochten

De bandbreedte is hier gelijk aan de koorddiameter (1,5 mm) x het aantal bochten (7) x het aantal verdubbelingen (2) : 1,166, wat dus 18 mm oplevert.

Doen we de test met een ander werkstukje met gelijkaardige diameter, maar met 5 bochten, dan is het resultaat verschillend:

formule voor 5 bochten
Een vergelijkbare band met 5 bochten

Hier is de bandbreedte gelijk aan de koorddiameter (1,5 mm) x het aantal bochten (5) x het aantal verdubbelingen (3) : 1,5 , wat dus 15 mm oplevert.

Het valt echter op dat in het laatste geval de band dichter geweven is, zodat een 1 op 1 vergelijking niet echt mogelijk is. Mocht de eerste band strakker gewezen zijn of een extra verdubbeling hebben gehad, dan zou de eerste band een breedte hebben gehad van 1,5 x 7 x 3 : 1,5 = 21 mm, wat zeker aanvaardbaar is als resultaat.

We kunnen dus besluiten dat de bandbreedte B als volgt mag worden berekend:
B = dK x nB x nV : f, waarbij
dK de diameter is van de gebruikte koord,
nB het aantal bochten (3, 5, 7, enzovoort)
nV het aantal "verdubbelingen" (1, 2, 3, enz.) en
f een factor is voor de losheid of vastheid van de verweving, variërend van los = 1,15 tot vast = 1,5.

7 - Even bochten

Wil je nu toch een even aantal bochten hebben, dan moet je het patroon van de onderste klemmen ietwat verschuiven ten opzichte van de bovenste rij klemmen. De figuur hieronder verduidelijkt dit.

een band met 6 bochten
Een band met 6 bochten

Bibliografie

  1. The Ashley Book of Knots - Clifford W. Ashley
  2. YouTube video's